Aktif Dinleme Teknikleri

Elif Bilge Bozan

Aktif Dinleme Teknikleri

Girl Talk- David Hettinger

Karşınızdaki kişi konuşurken kaybolduğunuzu hissettiğiniz, sohbete odaklanamadığınız oluyor mu? Size verilen bilgilerin ne kadarı aklınızda kalıyor? Peki dinlemenin doğru yolu olur mu?


Uluslararası Dinleme Derneği dinleme eylemini"sözlü veya sözsüz mesajları alma, anlama ve o mesajlara karşılık verme süreci"olarak tanımlıyor. Aktif dinleme eylemi ise "karşıdaki kişinin anlaşıldığını ve düşüncelerine değer verildiğini hissedebilmesi için dikkatlice dinlemeyi ve empatik olarak yanıt vermeyi içeren terapötik bir mikro beceri" olarak tanımlanmış.

Her ilişki bir tanışma anı ile başlıyor ve tanışma anları ilişkinin geleceği hakkında büyük söz sahibi. Tanıştıkları ilk andan itibaren bireyler, birbirlerinin ilişki içerisinde yapabileceği potansiyel davranışları tahmin etme eğiliminde oluyorlar. Aslında başlamak üzere olan ilişkinin kendilerine getirilerini veya götürülerini öngörebilmek için adeta veri topluyorlar. İlk izlenimler, tarafların ilişkiye devam edip etmeme konusundaki motivasyonlarını belirliyor. Çalışmalar, aktif dinleyicilerle tanışan insanların ilk izlenimlerinin olumlu yönde olduğunu gösteriyor.

İlk izlenimlerden sonra ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürebilmesi için dinleyebilmek, konuşabilmek kadar büyük önem taşıyor. Araştırmalar aktif dinleme metodunun ilişkilerde problem çözücü bir rol oynadığını, ilişkinin sabit ve kalıcı olacağı hakkında fikir verdiğini ve sağlıklı tartışmalara temel oluşturduğunu gösteriyor. Bireylerin ilişki içerisinde anlaşıldıklarını hissetmeleri, partnerler arasında bağlayıcı bir rol oynuyor.Araştırmalara göreaktif dinlemenin etkin olduğu ilişkilerde partnerler birbirlerinin bakış açısını daha rahatça anlayabiliyor. Aktif dinleme, partnerlerin birbirlerine duyduğu güveni artırıyor ve konuşan kişinin empatiyle desteklenmesini ve kendini rahatça açabilmesini sağlıyor. Sık kullanılan aktif dinleme teknikleri ise şöyle:

-Açıklık getirin. Karşınızdaki kişi konuşmayı bitirdiğinde onu doğru anladığınızı teyit etmeniz konuşmanın sağlıklı devam etmesi için büyük önem taşıyor."Anladığım kadarıyla … diyorsunuz."

- Bölmeyin. Birini dinlerken iç sesinizi susturun, hayal kurmayın ve telefon gibi dış etkenlerden uzaklaşın.

- Sorular sorun. Soracaklarınız karşınızdaki kişiyi konuşmanın devamı için motive edici nitelikte olsun. Karşınızdaki kişinin ne "kastettiğini" yorumlamayın.

- Cesaretlendirin. Soracağınız sorular veya yapacağınız yorumlar açık uçlu cevaplara müsait olsun. Evet/hayır cevapları olan sorular sorduğunuzda sohbetin ilerleyişini zorlaştırmış, kesilmesine olanak sağlamış olursunuz.

- Empati yapın. Size yöneltilen duyguları sorgulamak, temellendirmek veya savunmaya geçmek yerine o duygunun nereden geldiğini anlamaya çalışın. Kendinizi o kişinin yerine koyup sizin ne hissedebileceğinizi düşünmek yerine hissedilen duyguyu kabullenin. Örneğin öfkeyle karşı karşıyaysanız"Bu durumun öfkeye yol açabileceğini anlayabiliyorum."demeniz olumlu bir adım olacaktır.

- Jest ve mimikleri konuşmanıza dahil edin. Konuşmacının hareketlerini, bakışlarını, ses tonunu gözlemleyin. Göz temasını kesmeyin ve kafa sallayarak takip ettiğiniz geri bildirimini verin. Konuşan kişiye dönük, açık ve rahat bir pozisyonda dinleyin. Verdiğiniz tepkilerin farkında olun. İğrenme, hoşnutsuzluk gibi geri bildirimler vermemeye özen gösterin.

- Yargılamayın. Dinlerken birazdan sunacağınız karşı argümanları üretmeye çalışmak yerine tam zıttı fikirde olsanız bile duruma karşınızdaki insanın perspektifinden bakmayı deneyimleyin. İnsanların düşünce yapılarını anlayabildiğinizde farklı fikirlerin ne kadar zenginlik kattıklarını göreceksiniz!

- Tavsiye vermekten kaçının. İnsanlar tavsiye verilmesinden büyük oranda hoşnutsuzluk duyuyorlar. Kısa süre içerisinde tavsiye vermeniz karşı tarafı daha fazla dinlemek istemediğiniz mesajını da verebiliyor. Ancak iki taraf da dinlenmiş, anlaşılmış ve aksiyon almaya hazır hissettiğinde tavsiye kısmına geçebilirsiniz.

- Konuşma sıranızı bekleyin. Karşınızdaki kişi konuşmasını bitirdikten sonra kendisinden fikrinizi belirtmenizi istediği konusunda onay alın. Fikirlerinizi belirtirken ben dili kullanmaya özen gösterin. "... yapmaman beni üzüyor." yerine "... gerçekleşmediğinde üzgün hissediyorum." demenizin etkisi göründüğünden çok daha büyük.

Bu maddeleri hayatınıza dahil edebilmek için çevrenizi gözlemleyebilir, insanların aktif dinleyiciler olup olmadığını test edebilirsiniz. Başka insanların dinleme yöntemlerinin sizin üzerinizde yarattığı etkiyi gözlemleyebildiğinizde bir konuşmadan beklentilerinizi net olarak görebiliyor durumda olacaksınız!

[1]Active Listening. Greater Good In Action. (n.d.).https://ggia.berkeley.edu/practice/active_listening.
[2]Active Listening: The Art of Empathetic Conversation. PositivePsychology.com. (2021, April 12).https://positivepsychology.com/active-listening/.
[3] Brezeale, R. (2011, November).Being A Good Listener. Psychology Today.https://www.psychologytoday.com/us/blog/in-the-face-adversity/201111/being-good-listener.
[4] Cuncic, A. (n.d.).Practicing Active Listening in Your Daily Conversations. Verywell Mind.https://www.verywellmind.com/what-is-active-listening-3024343.
[5] Harry Weger Jr., Gina Castle Bell, Elizabeth M. Minei & Melissa C. Robinson (2014)The Relative Effectiveness of Active Listening in Initial Interactions, International Journal of Listening, 28:1, 13-31, DOI:10.1080/10904018.2013.813234
[6] Robertson, K. (2005).Active listening: more than just paying attention.Australian https://search.informit.org/doi/10.3316/informit.366629010280498
[7]Nancy F. Clark. (2020, October 12).10 Steps To Effective Listening. Forbes. https://www.forbes.com/sites/womensmedia/2012/11/09/10-steps-to-effective-listening/?sh=1fd1fc133891.

Benzer yazılar

Bir yakınınızın stresini azaltmak için...

Kimi zaman sevdiklerimiz stresli bir durumla baş ederken, onlar için elimizden ne gelebilir diye düşünüp duruyoruz. İşte yapabilecekleriniz...

Çalışanlarla Ruh Sağlığı Hakkında Konuşmak

Ruh sağlığı hassas bir konu ve hele de iş yerinde bununla ilgili konuşmak kolay olmayabilir. Bu yazımız bu konuda size yardımcı olabilir.

İyi Bir Lider Olmanız İçin 3 Öneri

Liderlik özelliğinin bir yere kadar kalıtsal olduğu biliniyor. Ancak bu elbette genetik yatkınlığı olmayanların önünü tıkamıyor!

İnsan Dışındaki Canlılarla ve Nesnelerle Konuşmak

Çiceklerinizle, kedinizle konuşmak dostlarınızla konuşmak kadar rahatlatıcı gelebilir. Farklı canlıları antropomorfize etme sebebimiz nedir?

Çocuğumla Çıplaklık Konusunda Nasıl Konuşmalıyım?

Çocuklar erken yaşlardan itibaren çıplaklık konusunda meraklı olabiliyorlar. Peki onlarla bu konuyu en doğru şekilde konuşmanın yolu nedir?

Zor Ama Gerekli Konuşmalar Nasıl Yapılmalı?

Kötü bir haber vermek, eleştiride bulunmak veya bir hataya işaret etmek. Bu tip konuşmaların nasıl yapılacağıyla ilgili öneriler yazımızda!

Algılanan Partner Duyarlılığı

Partner duyarlılığı, partnerimizle olan yakınlığın geliştirilmesinde önemli bir yere sahip. Bu konunun detayları ve önerilerimiz yazımızda!

Bilinçli Farkındalık ve Romantik İlişkiler

şu anda olanların farkına varmak ve onları yargılamadan kabul etmek. Bilinçli farkındalık, romantik ilişkileri nasıl etkiliyor?

Partner ile Açık İletişim Kurmak

Partnerinizle bazı konuları konuşmaktan kaçındığınızı ya da konuşmayı ertelediğinizi hissediyor musunuz? Çözümü yazımızda bulabilirsiniz.

Hayvan, bitki ya da nesnelerle neden konuşuruz?

Kedinizle dertleşmeniz, arabanıza isim koymanız ya da çiçeklerinizle konuşmanız size kendinizi tuhaf mı hissettiriyor? Yalnız değilsiniz!

Romantik İlişkilerde Tartışma ve Sonrası

Tartışmaların ardından yaşanan uzun gerginliklere birçoğumuz aşinayız. Peki tartışma sonrasında ilişkimizi iyileştirmek için ne yapmalıyız?

Bebekler 6. aydan itibaren empati kurmaya başlıyorlar!

Empati yeteneğimiz ne zaman gelişiyor? Kendimizi ne zaman bir başkasının yerine koyuyoruz? Ya sandığımızdan daha erkense?

Bebekler kendileriyle bebekçe konuşulmasını istiyor!

Herkes aynı dili konuşmak ister! Bebeğinizle onun dilinden konuşmanızın aslında bebeğinizin hoşuna gidebileceğini biliyor muydunuz?

Empati yapmak ya da yapmamak... İşte bütün mesele bu!

Empati yeteneğiniz var mı? Bazen empati yeteneğinizi kendi çıkarlarınız için kullanıyor musunuz? Bu durumun olası sonuçları için buyrun yazımıza.

Yeni Doğan Bebeklerde Dil ve Bilişsel Gelişim

İlk üç yıl bebeklerde dil gelişimi için çok önemli. Peki, yenidoğanlar ve bebekler konuşma ve dil becerilerini nasıl kazanıyorlar?

Çocuğuma 'Mahremiyeti' Nasıl Anlatabilirim?

Çocuklar özel bölgelerini ve bu bölgelerin mahrem olduklarını nasıl öğrenebilirler? Çocuklara mahremiyet konusunda nasıl yaklaşılmalı?

Çocuklarla Cinsellik Hakkında Konuşulması Neden Önemli?

Çocuklarla cinsellik konuşmak bir tabu olsa da, çocukların sağlıklı bir ergenlik süreci yaşamaları için bu konu elzem bir noktada bulunuyor.

Romantik İlişkilerde Empati

Sıklıkla karşımıza çıkan empati kavramı hem bilişsel hem duygusal unsurlar içeriyor. Romantik ilişkilerde empati nasıl karşımıza çıkıyor?

1-3 Yaşındaki Çocuklarda Dil Gelişimi

"Çocuklar ilk ne zaman konuşmaya başlarlar?" ve "Çocuğunuzun hala konuşmaya başlamamış olması normal mi?" gibi soruların yanıtlarını yazımızda bulabilirsiniz!

Özür Dilemenin Psikolojisi

Bir hata yaptığımızda neden özür dilemekten çekiniriz? O adımı atmaktan bizi ne alıkoyar? Bu yazımızda özür dilemeyi inceliyoruz!

Romantik İlişkilerde Empati Kurabilmek

Romantik ilişkilerde empatinin önemini bilmek kadar, nasıl empati kuracağımızı bilmek de ilişki memnuniyeti konusunda önemli rol oynuyor.

"Ben" dili mi yoksa "biz" dili mi?

Romantik ilişkilerde “ben” dili kullanımı önemli olsa da çalışmalar “biz” dilinin ortak bir çözüm yolu bulmada daha etkili olduğunu gösteriyor.